Zodra de hazelaar en de els gaan bloeien, begint voor veel mensen het bekende ritueel: niezen, een loopneus, jeukende ogen en het gevoel dat je hoofd vol watten zit. Het pollenseizoen kan vanaf februari al op gang komen en loopt met berk en grassen door tot ver in de zomer. Geen wonder dat je op zoek gaat naar iets wat helpt, liefst iets natuurlijks.

Op internet, in drogisterijen en op sociale media duiken elk voorjaar dezelfde supplementen op als middel tegen hooikoorts. Maar wat weten we daar eigenlijk van? In dit artikel zetten we de bekendste op een rij en kijken we eerlijk naar wat het onderzoek laat zien, en wat niet.

Wat er bij hooikoorts gebeurt

Bij hooikoorts reageert je afweersysteem overdreven op stuifmeel dat eigenlijk onschuldig is. Mestcellen in je neusslijmvlies en ogen geven onder meer histamine af, en die stof veroorzaakt de zwelling, het vocht en de jeuk. Veel supplementen worden aangeprezen omdat ze die reactie zouden temperen of je afweer in balans zouden brengen.

Dat klinkt logisch, maar een mechanisme dat in het laboratorium werkt, zegt nog niet dat je er in het echt minder door niest. Daarvoor zijn goed opgezette studies bij mensen nodig, en precies daar schiet het bewijs vaak tekort.

De bekendste kandidaten

Hieronder een kort overzicht van supplementen die je vaak tegenkomt, met wat er ongeveer over bekend is.

• Quercetine: remt in laboratoriumonderzoek de afgifte van histamine, maar studies bij mensen met hooikoorts zijn schaars en klein.
• Vitamine C: heeft een licht antihistaminerende werking in proefopstellingen; het effect op klachten in de praktijk is onzeker.
• Vitamine D: een laag gehalte lijkt samen te gaan met meer allergieklachten, maar of extra slikken de klachten vermindert, is niet duidelijk aangetoond.
• Probiotica: overzichtsstudies vinden soms een bescheiden verbetering van de kwaliteit van leven, maar de resultaten verschillen sterk per bacteriestam.
• Lokale honing: populair als ‘natuurlijke desensibilisatie’, maar er is nauwelijks bewijs dat het werkt.

Groot hoefblad: werkzaam, maar met kanttekeningen

Een uitzondering in dit rijtje is groot hoefblad (Petasites hybridus). Van een specifiek extract zijn enkele gecontroleerde studies bekend waarin het ongeveer even goed hielp als een gangbaar antihistaminicum. Dat is meer dan je van de meeste supplementen kunt zeggen.

Er is wel een belangrijk nadeel. De plant bevat van nature pyrrolizidine-alkaloïden, stoffen die schadelijk zijn voor de lever. Alleen bewerkte extracten waaruit deze stoffen zijn verwijderd, worden als veiliger beschouwd. Daarnaast zijn er meldingen van leverproblemen geweest. Wil je dit proberen, overleg dan eerst met je huisarts of apotheker.

Waarom het bewijs zo wisselend is

Veel onderzoek naar supplementen is klein, kort en gebruikt verschillende doseringen of productvormen. Bij hooikoorts komt daar nog bij dat de klachten van jaar tot jaar verschillen, afhankelijk van het weer en de hoeveelheid pollen. Een seizoen met weinig stuifmeel kan een middel beter laten lijken dan het is. Ook het placebo-effect speelt bij subjectieve klachten als jeuk en een verstopte neus een flinke rol.

Wil je per supplement meer achtergrondinformatie lezen voordat je iets koopt, dan kun je terecht op https://supplementenfacts.nl, waar verschillende producten en ingrediënten worden besproken. Kijk daarbij altijd kritisch naar de dosering en naar de vraag of er onderzoek bij mensen achter zit.

Wat aantoonbaar wél helpt

Voor hooikoorts bestaan behandelingen waarvan de werking goed is onderzocht. Antihistaminica in tabletvorm of als neusspray verminderen niezen en jeuk. Een neusspray met een corticosteroïd is vaak het meest effectief tegen een verstopte neus, vooral als je hem dagelijks gebruikt en al begint vóór de piek van het seizoen. Oogdruppels kunnen helpen bij rode, tranende ogen.

Daarnaast helpen eenvoudige maatregelen: ramen dicht houden op dagen met veel pollen, na buiten zijn douchen en je haar wassen, en een zonnebril dragen. Heb je jaar na jaar veel last, vraag dan naar immunotherapie. Dat is de enige behandeling die de allergie zelf op lange termijn kan afzwakken.

Supplementen veilig gebruiken

Natuurlijk betekent niet automatisch onschuldig. Sommige supplementen kunnen wisselwerkingen hebben met medicijnen, en bij hoge doseringen vitamine D of plantenextracten is voorzichtigheid geboden. Ben je zwanger, geef je borstvoeding of gebruik je vaste medicatie, bespreek een supplement dan eerst met je huisarts of apotheker.

Wie een supplement wil uitproberen, doet er goed aan het een paar weken bewust te volgen: noteer je klachten en de pollenverwachting, zodat je beter kunt inschatten of er echt verschil is. Zie je niets veranderen, dan is het geld vaak beter besteed aan een behandeling waarvan de werking wel vaststaat. Zo kom je hopelijk met wat minder zakdoeken de lente door.